W skrócie: do elektroniki izopropanol, do lakierów i żywic aceton. Oba są rozpuszczalnikami, ale różnią się siłą działania i tym, co potrafią zniszczyć po drodze. Poniżej konkretnie, kiedy sięgnąć po który i czego nie robić.
Aceton czy izopropanol — tabela porównawcza
| Cecha | Izopropanol (IPA) | Aceton |
|---|---|---|
| Siła rozpuszczania | umiarkowana | bardzo wysoka |
| Bezpieczny dla tworzyw | tak, poza poliwęglanem i akrylem | nie — rozpuszcza większość |
| Elektronika | tak, to standard | nie |
| Lakiery, żywice, kleje | słabo | tak |
| Odtłuszczanie metalu | tak | tak, skuteczniej |
| Pozostałość po odparowaniu | brak | brak |
| Zapach | wyczuwalny, znośny | intensywny, drażniący |
Kiedy wybrać izopropanol
Izopropanol to właściwy wybór wszędzie tam, gdzie czyścisz coś, co ma przetrwać czyszczenie. Jest obojętny wobec laminatu płytek drukowanych, powłok ochronnych i większości tworzyw używanych w obudowach, a odparowuje bez śladu.
- zmywanie topnika po lutowaniu,
- czyszczenie płytek PCB, styków i złącz,
- usuwanie pasty termoprzewodzącej z procesora i radiatora,
- czyszczenie optyki, matryc i głowic drukujących (wersja 100% IPA Plus),
- odtłuszczanie powierzchni przed klejeniem lub nałożeniem taśmy.
Do codziennej pracy serwisowej wystarcza izopropanol 99%. Po wersję 100% IPA Plus sięgasz wtedy, gdy resztkowa woda przeszkadza.
Kiedy wybrać aceton
Aceton bierzesz wtedy, gdy izopropanol odpuszcza. Rozpuszcza żywice, kleje, lakiery i farby, których alkohol nawet nie naruszy. Cena za tę siłę jest taka, że aceton nie rozróżnia materiałów — zniszczy tworzywo równie chętnie jak zabrudzenie.
- zmywanie starych powłok lakierniczych,
- usuwanie żywic epoksydowych i klejów,
- mycie narzędzi lakierniczych,
- odtłuszczanie metalu przed malowaniem lub klejeniem,
- usuwanie resztek taśm dwustronnych z metalu.
W warsztacie najczęściej używa się acetonu technicznego w kanistrze 5 l — przy tych zastosowaniach zużycie liczy się w litrach, nie mililitrach.
Trzy błędy, które kosztują sprzęt
Aceton na obudowie urządzenia
Najczęstszy i najdroższy błąd. Kropla acetonu na obudowie z ABS albo na gnieździe procesora zostawia trwały matowy ślad, a przy dłuższym kontakcie rozmiękcza tworzywo. Tego się nie cofa.
Aceton do czyszczenia płytki drukowanej
Aceton atakuje powłoki ochronne i lakiery zabezpieczające na PCB, a przy okazji izolacje przewodów. Zmywa też nadruki opisowe na laminacie, przez co płytka staje się nieczytelna przy kolejnej naprawie.
Oba naraz, w tym samym pomieszczeniu bez wentylacji
Pary obu produktów są cięższe od powietrza i gromadzą się nisko. Przy pracy w zamkniętym pomieszczeniu stężenie rośnie szybciej, niż się wydaje — a oba są cieczami łatwopalnymi.
A co z innymi rozpuszczalnikami?
Benzyna ekstrakcyjna jest łagodniejsza od acetonu i świetnie radzi sobie ze smarami oraz woskami, ale odparowuje wolniej. Nitro to wybór pod wyroby nitrocelulozowe i mycie pistoletów lakierniczych. Denaturat sprawdza się przy szybach i prostym odtłuszczaniu, ale zawiera wodę i dodatki, więc do elektroniki się nie nadaje.
Najczęstsze pytania
Czy aceton zmyje pastę termoprzewodzącą?
Zmyje, ale przy okazji może uszkodzić plastikową ramkę gniazda i elementy wokół. Do pasty termoprzewodzącej właściwym wyborem jest izopropanol — rozpuszcza silikonowy nośnik równie skutecznie, bez ryzyka dla otoczenia.
Czym rozcieńczyć aceton?
Aceton stosuje się w postaci czystej — rozcieńczanie go wodą obniża skuteczność i zmienia sposób odparowywania. Jeśli potrzebujesz łagodniejszego działania, nie rozcieńczaj acetonu, tylko sięgnij po inny rozpuszczalnik.
Który jest tańszy w przeliczeniu na litr?
W naszym sklepie oba produkty w kanistrach pięciolitrowych mieszczą się w podobnym przedziale cenowym. Różnica w koszcie użycia bierze się raczej ze zużycia: acetonu zużywa się zwykle więcej, bo stosuje się go do większych powierzchni.
Czy izopropanol może zastąpić aceton w lakiernictwie?
Nie przy rozpuszczaniu lakierów i żywic — do tego jest za słaby. Izopropanol sprawdza się za to w lakierni przy końcowym odtłuszczaniu powierzchni przed nałożeniem powłoki, bo nie zostawia pozostałości.
Podsumowanie
Jeśli czyścisz elektronikę, optykę albo cokolwiek z tworzywa — izopropanol. Jeśli musisz rozpuścić lakier, żywicę lub klej i nie martwisz się o podłoże — aceton. Przy obu pracuj w przewiewnym pomieszczeniu, z dala od źródeł zapłonu, i trzymaj je w oryginalnych, szczelnie zamkniętych opakowaniach.
Karty charakterystyki obu produktów wysyłamy nieodpłatnie na życzenie — wystarczy wiadomość na office@toolstatic.com.
