Matrycy nie czyści się matrycy — czyści się filtr, który ją zakrywa. Do mokrego czyszczenia używa się izopropanolu najwyższej czystości i dedykowanych szpatułek. Poniżej procedura, ale zacznijmy od uczciwego ostrzeżenia: to zabieg, przy którym jeden błąd kosztuje serwis.
Zanim zaczniesz: jeśli aparat jest na gwarancji albo nie masz pewności, czy plamy pochodzą z matrycy, oddaj go do serwisu. Czyszczenie na mokro wykonujesz na własne ryzyko — zarysowanie filtra oznacza wymianę całego modułu.
Najpierw sprawdź, czy to na pewno matryca
Ustaw przysłonę na f/16 lub mniejszą, tryb manualny, ostrość na nieskończoność, i zrób zdjęcie jednolitej jasnej powierzchni — białej ściany albo nieba. Otwórz plik i podnieś kontrast. Ciemne punkty w tym samym miejscu na każdym zdjęciu, niezależnie od obiektywu, to kurz na filtrze matrycy. Jeśli plamy zmieniają położenie albo znikają po zmianie obiektywu — problem jest gdzie indziej.
Krok pierwszy: na sucho
Zawsze zaczynaj od metody najmniej inwazyjnej.
- Naładuj akumulator do pełna — przy niskim stanie aparat może zamknąć migawkę w trakcie czyszczenia.
- Uruchom wbudowane czyszczenie matrycy z menu aparatu. Wibracje strząsają luźny kurz.
- Wejdź w tryb ręcznego czyszczenia (migawka pozostaje otwarta), zdejmij obiektyw i skieruj bagnet w dół.
- Gruszką — nigdy sprężonym powietrzem z puszki — wydmuchaj kurz. Końcówka nie może dotykać filtra.
- Zrób zdjęcie testowe. W większości przypadków to wystarcza.
Dlaczego nie puszka ze sprężonym powietrzem: wyrzuca skroploną ciecz pędną, która zostawia na filtrze trudny do usunięcia osad, a ciśnienie potrafi wepchnąć kurz głębiej w mechanizm.
Krok drugi: na mokro
Do tego dochodzisz, gdy sucha metoda nie poradziła sobie z tłustymi plamami — najczęściej od oleju z mechanizmu migawki albo odciskiem palca.
Potrzebujesz: szpatułek do czyszczenia matryc w rozmiarze odpowiadającym Twojej matrycy (APS-C lub pełna klatka) oraz izopropanolu o najwyższej czystości. Tu akurat różnica między 99% a 100% ma znaczenie: resztkowa woda zostawia na powłoce antyrefleksyjnej delikatną otoczkę, widoczną pod światło.
- Nanieś dwie krople izopropanolu na szpatułkę. Nie więcej — nadmiar spłynie na krawędzie komory i pod uszczelnienia.
- Przyłóż szpatułkę do filtra przy jednej krawędzi, pod kątem około 45 stopni.
- Jednym płynnym ruchem przeciągnij przez całą szerokość, z lekkim, równomiernym naciskiem.
- Obróć szpatułkę na drugą stronę i przeciągnij z powrotem.
- Wyrzuć szpatułkę. Jednorazowa znaczy jednorazowa — ponowne użycie wciera zebrany kurz z powrotem.
- Zrób zdjęcie testowe. Przy potrzebie powtórz nową szpatułką.
Pięć błędów, które kosztują serwis
- Wacik kosmetyczny zamiast szpatułki — zostawia włókna i nie trzyma równego nacisku.
- Zbyt dużo płynu — ciecz spływa pod krawędź filtra, gdzie już jej nie usuniesz.
- Powtórne użycie szpatułki — zamienia ją w papier ścierny.
- Czyszczenie w zakurzonym pomieszczeniu — nowy kurz osiada szybciej, niż zdążysz złożyć aparat.
- Aceton, denaturat albo płyn do szyb — niszczą powłoki filtra. Tylko izopropanol wysokiej czystości.
Jak rzadziej czyścić
Zmieniaj obiektywy bagnetem skierowanym w dół i w miarę możliwości osłoniętym od wiatru. Nie zostawiaj korpusu bez obiektywu ani bez dekielka. Po pracy w terenie przetrzyj obudowę przed otwarciem — kurz z obudowy wpada do komory przy zmianie szkła. I nie panikuj przy pojedynczym punkcie: przy przysłonach do f/8 i tak jest niewidoczny, a usuwa się go w kilka sekund w obróbce.
Najczęstsze pytania
Jaki izopropanol do czyszczenia matrycy?
Najwyższej czystości, praktycznie bezwodny — wersja 100% IPA Plus. Przy 99% resztkowa woda może zostawić delikatną otoczkę na powłoce antyrefleksyjnej, widoczną pod kątem.
Czy mogę użyć płynu do czyszczenia okularów?
Nie. Takie płyny zawierają substancje powierzchniowo czynne i dodatki nabłyszczające, które zostawiają film na filtrze. Przy optyce aparatu to dokładnie ten efekt, którego chcesz uniknąć.
Czy czyszczenie matrycy unieważnia gwarancję?
To zależy od producenta i od tego, czy dojdzie do uszkodzenia. Przy aparacie na gwarancji bezpieczniej skorzystać z serwisu — koszt czyszczenia jest nieporównywalnie niższy od wymiany modułu matrycy.
Jak często czyścić matrycę?
Wtedy, gdy widać tego efekt na zdjęciach — nie profilaktycznie. Każde czyszczenie na mokro to kontakt mechaniczny z filtrem, więc im rzadziej, tym lepiej.
Czym wycierać obiektyw?
Do szkła obiektywu wystarcza ściereczka z mikrofibry, a przy tłustych śladach kropla izopropanolu naniesiona na ściereczkę, nigdy bezpośrednio na soczewkę. Zacznij zawsze od zdmuchnięcia piasku gruszką — starcie go ściereczką rysuje powłoki.
